श्रेणी : अपराध

काठमाडौं,०२ वैशाख । पछिल्ला वर्षहरूमा लागूऔषध नियन्त्रणका क्रममा प्रहरीले पटक–पटक गोली चलाउने अवस्था देखिए पनि यसको कारोबार भने घट्नुको साटो बढ्दै गएको तथ्यांकले देखाएको छ। नियन्त्रणका नाममा कडा कदम चालिँदै आए पनि परिणाम प्रभावकारी नदेखिएको भन्दै यसबारे बहस सुरु भएको छ।

पछिल्ला तीन वर्षमा मात्रै लागूऔषध नियन्त्रणका क्रममा विभिन्न स्थानमा १७ पटकसम्म गोली चलाइएको छ। प्रहरीले प्रायः आत्मरक्षाका लागि गोली चलाउनु परेको दाबी गर्दै आएको छ। तर पूर्वप्रहरी अधिकारीहरू भने घटनाको प्रकृति र दोहोरिँदो प्रवृत्तिलाई लिएर प्रश्न उठाउँछन्।

प्रहरीको तथ्यांकले समस्या अझ गम्भीर भएको संकेत गर्छ। आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ४१०० मुद्दा दर्ता भएकोमा २०८०/८१ मा ४४२४ र २०८१/८२ मा ५११० मुद्दा पुगेका छन्। पक्राउ पर्ने संख्या पनि वर्षेनी बढ्दो छ। गाँजा, हेरोइन, अफिम र कोकिनजस्ता लागूऔषधको बरामद मात्रा समेत हरेक वर्ष उच्च हुँदै गएको छ।

विशेषगरी नेपाल–भारत खुला सीमाको दुरुपयोग गरेर लागूऔषध ओसारपसार हुने गरेको प्रहरीको निष्कर्ष छ। विभिन्न तरिकाले लुकाएर लागूऔषध भित्र्याउनेदेखि एम्बुलेन्ससम्म प्रयोग गरिएका घटनाहरू सार्वजनिक भएका छन्।

प्रहरीले कडा कारबाहीमार्फत सन्देश दिन खोजेको भए पनि यसको प्रभाव सीमित देखिएको छ। पूर्वएसएसपी वसन्त कुँवरका अनुसार केवल दमनात्मक उपायले समस्या समाधान हुँदैन। “एक जना कारोबारीले धेरै प्रयोगकर्तासम्म पदार्थ पुर्‍याउँछ, यस्तो अवस्थामा गोली चलाएर मात्रै नियन्त्रण सम्भव छैन,” उनको भनाइ छ।

उता नेपाल प्रहरी भने लागूऔषध नियन्त्रणलाई अपराध नियन्त्रणकै महत्वपूर्ण पाटोका रूपमा हेर्छ। प्रहरी प्रवक्ता अविनारायण काफ्ले का अनुसार धेरै गम्भीर अपराधमा लागूऔषधको सम्बन्ध देखिएकाले यसलाई प्राथमिकतामा राखिएको हो।

विशेषज्ञहरू भने दीर्घकालीन समाधानका लागि प्रयोगकर्ताको पहिचान, उपचार र पुनःस्थापनामा जोड दिनुपर्ने बताउँछन्। केवल पक्राउ र कारबाहीभन्दा बाहिर गएर सचेतना, सीमा निगरानी र नीतिगत सुधार आवश्यक रहेको उनीहरूको सुझाव छ।

समग्रमा, कडाइ बढ्दा पनि लागूऔषध कारोबार घट्न नसक्नुले अहिलेको रणनीतिमाथि पुनर्विचार आवश्यक भएको देखिन्छ।